فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۴ — سرور و نگهداری
درس آموزشی
I/O و دیسک: iostat، iotop و finders
کندی سایت اغلب دیسک است نه CPU؛ iostat و iotop گلوگاه I/O را نشان میدهند — تشخیص قبل از خرید سختافزار.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
دیدن I/O
iostat -x 1 — util% و await؛ بالای ۸۰٪ util یعنی دیسک گلوگاه؛ iotop -o چه پروسهای مینویسد (sudo).
-
۲
منابع cache
vmstat 1 ستونهای bi/bo؛ free -h cache حافظه؛ synced writes (fsync دیتابیس) در SSD جدی است.
-
۳
ابزارهای نوع سرویس
mysqlslow و pg_stat برای دیتابیس؛ nginx $request_time در لاگ برای صفحات کند — I/O اپ را با لاگ هم میسنجید.
-
۴
اقدامات
کش صفحه با Redis، ایندکس دیتابیس، لاگهای سنگین را logrotate؛ در آخرین راه: دیسک NVMe یا انتقال به object storage.
نکات مهم
- ◆ iostat -x util% بالای ۸۰ = گلوگاه دیسک.
- ◆ iotop -o فقط پروسههای در حال I/O.
- ◆ درخواستهای کند دیتابیس را اول با ایندکس درست کنید.
کد یا مسیر نمونه
sudo apt install -y sysstat iotop
iostat -x 1 5
sudo iotop -o
vmstat 1 5
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!