فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۲ — دسترسی و پردازش
درس آموزشی
کاربران، sudo و سرفایلهای ورود
مدیریت کاربر: adduser، sudoers و sudo بدون رمز — امنیت سرور از درستبودن کاربرها شروع میشود.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
کاربر و گروه
adduser deploy؛ usermod -aG www-data deploy؛ id deploy نمایش گروهها؛ deluser --remove-home — کاربر سرویس با --system بدون لاگین.
-
۲
sudo
sudo command اجرا با مجوز root؛ visudo برای ویرایش امن sudoers؛ قاعده deploy ALL=(ALL) NOPASSWD: /bin/systemctl reload nginx — حداقل دسترسی فقط دستورهای مشخص.
-
۳
ssh-keys و غیرroot
root login با SSH ببندید (PermitRootLogin no)؛ کاربر عادی + sudo — استاندارد هر VPS تازه.
-
۴
sessions و last
who و last ورودهای اخیر؛ passwd تغییر رمز؛ chage -l کاربر سیاست انقضا — بررسی دورهای ورودها.
نکات مهم
- ◆ sudo بدون رمز فقط برای دستورهای مشخص، نه ALL.
- ◆ ورود root با SSH را ببندید.
- ◆ گروهها را با id چک کنید؛ عضویت لاگین مجدد لازم دارد.
کد یا مسیر نمونه
adduser deploy
usermod -aG sudo deploy
sudo visudo
# deploy ALL=(ALL) NOPASSWD: /usr/sbin/service nginx reload
sudo usermod -s /usr/sbin/nologin backupbot # بدون شِل
last | head
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!