فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۴ — سرور و نگهداری
درس آموزشی
SSL با Let's Encrypt و تمدید
HTTPS با certbot رایگان است؛ نصب، ریدایرکت و تمدید خودکار — پروتکل هر سایت مدرن.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
نصب
sudo apt install certbot python3-certbot-nginx؛ sudo certbot --nginx -d site.ir -d www.site.ir — nginx را خودش پیکربندی و ریدایرکت میسازد.
-
۲
تمدید
timer systemd/cron: certbot renew --quiet هر روز — تمدید خودکار وقتی <۳۰ روز؛ systemctl list-timers | grep certbot برای اطمینان.
-
۳
ریدایرکت و HSTS
server http → https return 301؛ add_header Strict-Transport-Security — بعد از اطمینان کامل؛ https در گوگل هم سیگنال است.
-
۴
دیباگ SSL
openssl s_client -connect host:443 -servername host | head؛ curl -Iv https:// — چک زنجیره و انقضا؛ SSLlabs برای امتیاز.
نکات مهم
- ◆ certbot تمدید خودکار دارد؛ فقط چک کنید فعال است.
- ◆ HSTS بعد از اطمینان؛ برگشتناپذیر تا زمان دوره.
- ◆ https را در robots و sitemap هم درست کنید.
کد یا مسیر نمونه
sudo apt install -y certbot python3-certbot-nginx
sudo certbot --nginx -d radikalwp.ir
sudo certbot renew --dry-run
openssl s_client -connect radikalwp.ir:443 -servername radikalwp.ir </dev/null 2>/dev/null | grep -E "subject|Verify"
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!