فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۴ — سرور و نگهداری
درس آموزشی
اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا
اسکریپت ادمین با set -euo pipefail و توابع و لاگ — اسکریپت بدون خطای مدیریت، نیمهشب سرور را خراب میکند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
سرفایل استاندارد
#!/usr/bin/env bash و set -euo pipefail — خطا متوقف میکند؛ متغیر تعریفنشده خطا؛ IFS امن؛ quoting همیشه "$var".
-
۲
توابع و argها
function log() { echo "[$(date +%T)] $*" >&2; }؛ args با $1 و shift؛ usage() برای راهنما — اسکریپتهای deploy این الگو را دارند.
-
۳
چکهای پیشنیاز
command -v curl || exit 1؛ فایل موجود: [[ -f $file ]] — fail fast با پیام فارسی بهتر از ادامه خراب.
-
۴
lock و لاگ
flock برای همزمانی؛ خروجی به لاگ با tee؛ exit code صحیح — کرون به exit متکی است.
نکات مهم
- ◆ set -euo pipefail در هر اسکریپت جدی.
- ◆ همیشه quote کنید: "$var" نه $var.
- ◆ اسکریپت را با shellcheck تست کنید؛ باگهای آشکار را میگیرد.
کد یا مسیر نمونه
#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail
log() { echo "[$(date "+%T")] $*" >&2; }
[[ -f "$1" ]] || { echo "فایل لازم نیست"; exit 1; }
log "شروع پردازش $1"
tar -czf "$(basename "$1").tar.gz" "$1"
log "تمام شد"
# shellcheck deploy.sh
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!