فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
درس آموزشی
پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس
درخت لینوکس یک ریشه دارد؛ فهمیدن پوشههای استاندارد (/etc، /var، /home، /opt) یعنی میدانید هر چیز کجاست.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
پیمایش
cd /etc؛ cd .. والد؛ cd - برگشت؛ pwd مکان؛ ~ خانه؛ مسیر نسبی با ./ و مطلق با /.
-
۲
ls حرفهای
ls -la با مخفیها و مجوزها؛ -h اندازه خوانا؛ -t مرتب زمانی؛ -S اندازه؛ tree -L 2 درخت دید — ساختار پوشه را با tree بهتر ببینید.
-
۳
پوشههای استاندارد
/etc پیکربندی، /var/log لاگها، /home کاربران، /opt اپهای نصبی، /usr/bin برنامهها، /tmp موقت، /root خانه ادمین — وقتی چیزی را میگردید اول اینها را ببینید.
-
۴
lsblk و df
lsblk دیسکها و پارتیشنها؛ df -h فضای دیسک؛ du -sh * اندازه پوشهها — سه ابزار اول هر بررسی فضایی.
نکات مهم
- ◆ df -h اولین دستور وقتی دیسک پر است.
- ◆ du -sh * | sort -h بزرگترین پوشهها را میدهد.
- ◆ ls -lah ترکیب پرکاربرد روزانه است.
کد یا مسیر نمونه
cd /var/log && ls -lh | head
sudo du -sh /var/* | sort -h | tail -5
df -h /
lsblk
find / -type f -size +100M 2>/dev/null | head
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!