فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایتفایلها: touch، cp، mv، rm و ln
ساخت، کپی، جابهجایی و حذف فایل — پایه کار روزانه؛ rm بازگشتی خطرناک است و چند قاعده ایمنی دارد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
ساخت و کپی
touch file.txt ساخت خالی؛ cp src dst؛ cp -r dir دایرکتوری؛ mv برای جابهجایی/تغییر نام؛ ln -s target name لینک نمادین.
-
۲
rm ایمن
rm -i سؤال میکند؛ rm -rf حذف بازگشتی بیسؤال — فقط با مسیر صریح مطلق؛ alias rm="rm -i" حکیمانه است؛ حذف پوشه با -r؛ گلوبها با echo چک کنید قبل از rm.
-
۳
گلوبها
*.log همه لاگها؛ file?.txt یک کاراکتر؛ [abc] مجموعه؛ brace: file{1,2}.txt — با echo *.log اول تست کنید تا ببینید چه چیزی match میشود.
-
۴
آرشیو پایه
tar -czf out.tar.gz dir ساخت؛ tar -xzf out.tar.gz استخراج — tar مادر آرشیو لینوکس؛ zip برای ویندوزسازگاری.
نکات مهم
- ◆ rm -rf را فقط با مسیر مطلق صریح اجرا کنید.
- ◆ قبل از حذف گلوب، echo بزنید تا match را ببینید.
- ◆ tar -czf/xzf دو دستوری که حفظ کنید.
کد یا مسیر نمونه
touch notes.txt
cp notes.txt backup.txt
mv backup.txt old/
tar -czf site-backup.tar.gz /var/www/site
rm -i *.tmp # سؤالدار
echo *.log # قبل از rm ببینید چه match میشود
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!