فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۴ — سرور و نگهداری
درس آموزشی
نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم
بدون نظارت، حادثه دیر میآید؛ htop و nload تعاملی، uptime و لاگها — و یک آلارم ساده تلگرامی که سلامت را میپرسد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
پایش لحظهای
htop پردازشها تعاملی؛ iostat دیسک؛ nload/vnstat ترافیک؛ top -b -n1 | head برای اسکریپتها.
-
۲
uptime و load
uptime load average نسبت به هستهها؛ بالا یعنی گلوگاه (CPU یا I/O — با iostat تفکیک کنید)؛ trend در مانیتور دائمی مهمتر از لحظه است.
-
۳
آلارم ساده
cron هر ۵ دقیقه: curl -fsS https://site.ir/health || notify.sh "DOWN" — پیام به تلگرام با bot API؛ دیسک: df > 90% → هشدار.
-
۴
پایگاهمانیتور
برای تیمهای جدیتر: Zabbix/Netdata/Uptime Kuma — یک VPS کوچک جدا برای مانیتور تا با سرور اصلی بمیرد ویر نشود.
نکات مهم
- ◆ آلارم بیپاسخ بدتر از بیآلارم است؛ مسیر اعلان واقعی تنظیم کنید.
- ◆ load را با تعداد هسته مقایسه کنید نه عدد خام.
- ◆ health endpoint سبک برای هر اپ بگذارید.
کد یا مسیر نمونه
# /usr/local/bin/healthcheck.sh
if ! curl -fsS https://radikalwp.ir/health > /dev/null; then
curl -s "https://api.telegram.org/bot$TOKEN/sendMessage" -d chat_id=$CHAT -d text="سایت پایین است!"
fi
# crontab: */5 * * * * /usr/local/bin/healthcheck.sh
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!