فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۴ — سرور و نگهداری
درس آموزشی
نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ
سرور وب واقعی سه لایه دارد: nginx جلو، php-fpm/node پشت و دیتابیس؛ نگهداری هر لایه: reload، لاگ و چک سلامت.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
nginx
nginx -t تست پیکربندی قبل reload؛ systemctl reload nginx (قطع نمیکند)؛ error log و access log محل دیباگ؛ gzip و headers در site config.
-
۲
php-fpm / node
pool php با pm.max_children بر اساس RAM؛ node با systemd unit و Restart؛ هر دو با /health endpoint برای آلارم.
-
۳
دیتابیس
mysqladmin status؛ slow query log؛ بکاپ روزانه با چرخش؛ اتصالهای max — پارامترهای پرکاربرد هر دیسک دیتابیس.
-
۴
چرخه تغییر
تست پیکربندی → reload (نه restart) → چک لاگ → curl تست — الگوی تغییری امن که downtime نمیدهد.
نکات مهم
- ◆ nginx -t قبل از هر reload؛ پیکربندی خراب سایت را میبندد.
- ◆ reload نه restart؛ اتصالهای زنده نمیمیرند.
- ◆ max_children php را با RAM حساب کنید نه حدس.
کد یا مسیر نمونه
sudo nginx -t && sudo systemctl reload nginx
tail -f /var/log/nginx/error.log
curl -I localhost
crontab: 0 3 * * * mysqldump … | gzip > /backups/db-$(date +\%F).sql.gz
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!