فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایتSSH در عمق: config، tunnel و agent
SSH فقط ورود نیست؛ config برای aliases، کلیدها، تونلها و forwarding — جریان کار حرفهای سرور از همینها میآید.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
ssh config
~/.ssh/config با Host myserver؛ HostName، User، Port، IdentityFile — ssh myserver بهجای دستور بلند؛ Host * قواعد عمومی.
-
۲
کلیدها
ssh-keygen -t ed25519؛ ssh-copy-id user@server؛ passphrase برای کلید؛ ssh-agent و ssh-add برای یکبار رمز — کلید بیرمز روی لپتاپ ریسک است.
-
۳
tunnel
ssh -L 8080:localhost:80 user@server — پورت سرور لوکال باز میشود (پنل ادمین بدون فایروال)؛ -R برعکس (نمایش لوکال به بیرون)؛ -D SOCKS proxy.
-
۴
scp/rsync
scp file user@server:/path؛ rsync -avz --delete src/ server:/dst — rsync برای بکاپ و sync بهتر (تفاضلی و ازسرگیری).
نکات مهم
- ◆ config با aliasها؛ هر سرور یک خط.
- ◆ rsync برای انتقالهای تکراری؛ scp برای یکبار.
- ◆ passphrase + agent = امنیت و راحتی با هم.
کد یا مسیر نمونه
# ~/.ssh/config
Host srv1
HostName 1.2.3.4
User deploy
Port 22
IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519
ssh srv1
ssh -L 8080:localhost:80 srv1
rsync -avz --delete ./dist/ srv1:/var/www/app/
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!