فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۴ — سرور و نگهداری
درس آموزشی
دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل
دیسک پر یعنی سایت مرده؛ df/du برای تشخیص، mount برای دیسک نو و tmpfs/logrotation برای پاکسازی — عملیات فضای دیسک.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
تشخیص
df -h فضای مونتشدهها؛ du -sh /var/* عمیقتر؛ ncdu تعاملی (نصب) — گلوگاه سریع پیدا میشود.
-
۲
پاکسازی امن
journalctl --vacuum-size=200M؛ apt autoremove؛ /var/log rotation؛ docker system prune؛ پوشه /tmp؛ محتاط باشید فقط فایلهای شناخته.
-
۳
mount و fstab
mount /dev/sdb1 /data؛ در /etc/fstab برای پایداری با UUID — وگرنه بوت ناموفق؛ mount -a تست fstab بعد از تغییر.
-
۴
LVM و رشد
lvextend -l +100%FREE + resize2fs — رشد آنلاین پارتیشن؛ در هاستهای ابری عادی است؛ snapshot LVM برای بکاپ لحظهای.
نکات مهم
- ◆ df -h اولین دستور هر بررسی دیسک.
- ◆ تغییر fstab را با mount -a تست کنید قبل از reboot.
- ◆ journal vacuum برای لاگهای متورم systemd.
کد یا مسیر نمونه
df -h && du -sh /var/log
sudo journalctl --vacuum-size=200M
sudo apt autoremove -y
blkid && sudo nano /etc/fstab
sudo mount -a # تست بدون reboot
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!