فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل

ترمینال چیست و چرا توسعه‌دهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِل‌ها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایل‌ها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایل‌ها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینک‌های نمادین و سخت: ln آرشیو و فشرده‌سازی: tar، gzip، zip پایپ‌ها و xargs: زنجیره دستورها گلوب‌ها و نقل‌قول‌ها: قواعد نادرست‌کننده‌ی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپت

فصل ۲ — دسترسی و پردازش

مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازش‌ها: ps، kill، پس‌زمینه و سرویس‌های systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایل‌های ورود پردازش‌ها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویس‌ها، enable و journal cron در عمل: زمان‌بندی درست tmux: نشست‌های پس‌زمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایل‌ها و سررشته‌ها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزین‌ها

فصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله

grep، pipe و متن‌پردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگ‌ها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستون‌ها و گزارش‌گیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایل‌های فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراج

فصل ۴ — سرور و نگهداری

SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امن‌سازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورت‌های لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگه‌داری دیسک و فایل‌سیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگ‌ها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چک‌لیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آماده‌سازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگه‌داری وب‌استک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسی‌های دوره‌ای: چک‌لیست هفتگی

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی — آماده‌سازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل درس آموزشی

ادیتور ترمینال: nano و پایه vim

روی سرور GUI نیست؛ nano ساده برای ویرایش سریع و vim پایه برای همیشه‌جا — حداقل یکشان را روان بدانید.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    nano

    nano /etc/hosts؛ ذخیره Ctrl+O، خروج Ctrl+X؛ جستجو Ctrl+W — ساده‌ترین گزینه برای هر تغییر پیکربندی.

  2. ۲

    vim پایه

    vim file؛ حالت normal با i وارد insert؛ Esc برگشت؛ :wq ذخیره/خروج، :q! بی‌ذخیره؛ dd حذف خط، yy کپی، p paste، /search جستجو — ده کلید پایه ۹۰٪ کار.

  3. ۳

    vim پیشرفته کوتاه

    :%s/old/new/g جایگزینی کل فایل؛ :set number شماره خط؛ vimtutor آموزش رسمی نیم‌ساعته — ارزش یادگیری: در هر سرور هست.

  4. ۴

    مقایسه با ابزار دیگر

    برای فایل‌های بزرگ و یافتن‌و‌جایگزین‌های پیچیده، sed/awk بهتر؛ vim برای ویرایش تعاملی واقعی.

نکات مهم

  • ◆ nano را بلد باشید؛ vim را حداقل نجات‌دهنده بدانید.
  • ◆ :q! بی‌ذخیره خروج — وقتی خراب کاری کردید.
  • ◆ vimtutor یک بار بروید؛ سرمایه همیشگی است.

کد یا مسیر نمونه

nano /etc/nginx/sites-available/default
# Ctrl+O ذخیره، Ctrl+X خروج

vim ~/.bashrc
# i: تایپ  |  Esc: normal  |  :wq: ذخیره و خروج
# dd حذف خط  |  /alias جستجو  |  :%s/old/new/g

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.