فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۲ — دسترسی و پردازش
درس آموزشی
سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس
مجوز در عمل یعنی سناریو: nginx باید بخواند، deploy باید بنویسد، دیتابیس فقط خودش — پیکربندی استاندارد هر سه.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
webroot
مالک deploy، گروه www-data؛ فایلها 644 و پوشهها 755؛ uploads با write گروه: chmod -R g+w uploads و chgrp www-data — الگوی استاندارد وردپرس.
-
۲
deploy user
کلید ssh برای deploy؛ کاربر در گروه www-data؛ sudo فقط systemctl reload nginx — حداقل دسترسی برای CI.
-
۳
دیتابیس و secret
config.php 640 با گروه www-data (nginx میخواند، دیگران نه)؛ .env سرور chmod 600 مالک اپ؛ dumpهای دیتابیس هرگز webroot نیستند.
-
۴
دسترسی اپ به log
پوشه log: chown app:www-data و 750 — nginx لاگ را میبیند، عمومی نه؛ انسداد مجوز، منبع ۵۰۳های مرموز.
نکات مهم
- ◆ 644/755 پایه؛ g+w فقط برای پوشههای نوشتنپذیر.
- ◆ config و .env با 640/600 — نشت secret نه.
- ◆ هر سناریو را با کاربر واقعی سرویس تست کنید: sudo -u www-data ls.
کد یا مسیر نمونه
chown -R deploy:www-data /var/www/app
find /var/www/app -type f -exec chmod 644 {} \;
find /var/www/app -type d -exec chmod 755 {} \;
chmod -R g+w /var/www/app/uploads
chmod 640 /var/www/app/config.php
sudo -u www-data cat /var/www/app/config.php # تست دسترسی
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!