فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۲ — دسترسی و پردازش
درس آموزشی
tmux: نشستهای پسزمینه پایدار
SSH قطع میشود و job میمیرد؛ tmux نشست میسازد که جدا از اتصال زنده میماند — ابزار استاندارد هر ادمین.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
پایه
tmux new -s work؛ detach با Ctrl+B d؛ اتصال دوباره: tmux attach -t work؛ ls نشستها؛ kill-session بستن.
-
۲
پنجرهها و پنلها
Ctrl+B c پنجره جدید؛ n/p جابهجایی؛ % تقسیم عمودی، " افقی؛ جهتها با o — چند لاگ و ادیتور همزمان.
-
۳
scroll و copy
Ctrl+B [ حالت اسکرول؛ q خروج؛ برای دیدن خروجی بلند build/بکاپ.
-
۴
کاربرد deploy
هر عملیات طولانی (migration، بکاپ، آپگرید) داخل tmux — قطع شبکه خرابکاری نمیکند؛ لاگ خروجی را هم tee کنید.
نکات مهم
- ◆ عملیات طولانی هرگز بدون tmux اجرا نشود.
- ◆ Ctrl+B d جدا شدن؛ اتصال دوباره بیخطر.
- ◆ نشستها با نام بدهید تا گم نشوند.
کد یا مسیر نمونه
tmux new -s deploy
# ... دستورهای طولانی ...
# Ctrl+B d (جدا شدن)
tmux ls
tmux attach -t deploy
# پنلها: Ctrl+B % | " | o برای جابهجایی
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!