فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل

ترمینال چیست و چرا توسعه‌دهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِل‌ها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایل‌ها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایل‌ها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینک‌های نمادین و سخت: ln آرشیو و فشرده‌سازی: tar، gzip، zip پایپ‌ها و xargs: زنجیره دستورها گلوب‌ها و نقل‌قول‌ها: قواعد نادرست‌کننده‌ی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپت

فصل ۲ — دسترسی و پردازش

مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازش‌ها: ps، kill، پس‌زمینه و سرویس‌های systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایل‌های ورود پردازش‌ها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویس‌ها، enable و journal cron در عمل: زمان‌بندی درست tmux: نشست‌های پس‌زمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایل‌ها و سررشته‌ها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزین‌ها

فصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله

grep، pipe و متن‌پردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگ‌ها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستون‌ها و گزارش‌گیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایل‌های فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراج

فصل ۴ — سرور و نگهداری

SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امن‌سازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورت‌های لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگه‌داری دیسک و فایل‌سیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگ‌ها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چک‌لیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آماده‌سازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگه‌داری وب‌استک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسی‌های دوره‌ای: چک‌لیست هفتگی

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی — آماده‌سازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial فصل ۲ — دسترسی و پردازش درس آموزشی

متغیرهای محیط: export، فایل‌ها و سررشته‌ها

envها پیکربندی runtime هستند؛ export، سرفایل‌های لود و متغیرهای سرویس — کلیدها و پیکربندی اپ از همین‌جا می‌آیند.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    export و scope

    export VAR=value برای فرزندها؛ بدون export فقط شِل؛ env دیدن همه؛ echo $VAR — متغیر در هر شِل جدید می‌میرد مگر در فایل پیکربندی.

  2. ۲

    سرفایل‌ها

    /etc/profile و ~/.bashrc و ~/.profile — کجا export بگذارید؛ برای همه کاربران /etc/environment؛ ترتیب لود را بدانید تا دوباره‌نویسی نکنید.

  3. ۳

    env در systemd

    EnvironmentFile=/srv/app/.env در unit — secretهای اپ؛ chmod 600 فایل؛ کانتینرها با -e یا env_file.

  4. ۴

    چک امنیتی

    env | grep -i key برای نشت؛ ps eww رمزها را نشان می‌دهد — secret در آرگومان خط فرمان نگذارید (env بهتر).

نکات مهم

  • ◆ secret با export و EnvironmentFile نه آرگومان دستور.
  • ◆ متغیر بدون export به فرزند نمی‌رسد؛ علت باگ شایع اسکریپت‌ها.
  • ◆ .env سرور 600 و بیرون از webroot.

کد یا مسیر نمونه

export DATABASE_URL="mysql://…"
env | grep DATABASE
# systemd:
# EnvironmentFile=/srv/app/.env
# .env:
chmod 600 /srv/app/.env

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.