فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایتمدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل
لاگ داستان سرور است؛ جاها: journald برای سرویسها، فایلهای /var/log و logrotate برای چرخش — تحلیل با grep/awk درس قبلی.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
جاهای لاگ
/var/log/syslog عمومی، nginx/error.log و access.log، auth.log ورودها؛ journalctl -u unit برای سرویسهای systemd.
-
۲
logrotate
/etc/logrotate.d/nginx با daily، rotate 14، compress، missingok — چرخش خودکار تا دیسک نپرد؛ logrotate -d تست پیکربندی (dry-run).
-
۳
تحلیل عملیاتی
خطاهای امروز: grep ERROR /var/log/app.log | tail؛ IPهای مهاجم: awk "{print $1}" access.log | sort | uniq -c | sort -rn | head — با ابزارهای فصل ۳.
-
۴
لاگ متمرکز
برای چند سرور، Loki/graylog یا خروجی rsyslog به سرور مرکزی — شروع ساده: rsync لاگهای شبانه به سرور بکاپ.
نکات مهم
- ◆ logrotate را برای هر لاگ رشدپذیر تنظیم کنید.
- ◆ journalctl --vacuum-size برای حجم journald.
- ◆ auth.log را دورهای ببینید؛ حمله زودتر معلوم میشود.
کد یا مسیر نمونه
sudo nano /etc/logrotate.d/myapp
# /var/log/myapp/*.log {
# daily
# rotate 14
# compress
# missingok
# notifempty
# }
sudo logrotate -d /etc/logrotate.d/myapp
journalctl --vacuum-time=7d
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!