فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل

ترمینال چیست و چرا توسعه‌دهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِل‌ها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایل‌ها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایل‌ها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینک‌های نمادین و سخت: ln آرشیو و فشرده‌سازی: tar، gzip، zip پایپ‌ها و xargs: زنجیره دستورها گلوب‌ها و نقل‌قول‌ها: قواعد نادرست‌کننده‌ی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپت

فصل ۲ — دسترسی و پردازش

مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازش‌ها: ps، kill، پس‌زمینه و سرویس‌های systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایل‌های ورود پردازش‌ها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویس‌ها، enable و journal cron در عمل: زمان‌بندی درست tmux: نشست‌های پس‌زمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایل‌ها و سررشته‌ها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزین‌ها

فصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله

grep، pipe و متن‌پردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگ‌ها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستون‌ها و گزارش‌گیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایل‌های فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراج

فصل ۴ — سرور و نگهداری

SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امن‌سازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورت‌های لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگه‌داری دیسک و فایل‌سیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگ‌ها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چک‌لیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آماده‌سازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگه‌داری وب‌استک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسی‌های دوره‌ای: چک‌لیست هفتگی

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی — آماده‌سازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial فصل ۴ — سرور و نگهداری درس آموزشی

ممیزی امنیتی سرور: چک‌لیست عملی

سرور تازه چند فوران امنیتی دارد: آپدیت، فایروال، SSH، fail2ban و چک SUID — چک‌لیست آماده‌سازی VPS از صفر.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    اولین قدم‌ها

    apt update && upgrade؛ ایجاد کاربر admin با sudo؛ SSH: کلید + غیرفعال root/password؛ ufw با پورت‌های لازم؛ fail2ban؛ timezone و ntp.

  2. ۲

    اسکن دوره‌ای

    dpkg -l چک نسخه‌های قدیمی؛ find SUID؛ chkrootkit/rkhunter دوره‌ای؛ Lynis برای audit کامل — خروجی‌ها را لاگ کنید و trend ببینید.

  3. ۳

    سرویس‌های بلااستفاده

    systemctl list-unit-files --state=enabled؛ هر سرویس بی‌استفاده disable؛ هر پورت بی‌استفاده بسته (ss -tulpn) — سطح حمله کوچک.

  4. ۴

    بکاپ و بازیابی

    بکاپ روزانه دیتابیس و فایل‌ها با تست بازیابی ماهانه — امنیت بدون بکاپ، امید بدون برنامه است.

نکات مهم

  • ◆ سرور تازه: آپدیت → کاربر → SSH → فایروال → fail2ban.
  • ◆ سرویس و پورت بلااستفاده را ببندید.
  • ◆ بازیابی بکاپ را واقعاً تست کنید.

کد یا مسیر نمونه

# چک‌لیست VPS تازه
sudo apt update && sudo apt full-upgrade -y
adduser deploy && usermod -aG sudo deploy
# sshd_config: PermitRootLogin no / PasswordAuthentication no
sudo ufw allow 22,80,443/tcp && sudo ufw enable
sudo apt install -y fail2ban
sudo apt install -y lynis && sudo lynis audit system | tail -20

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.