فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل
ترمینال چیست و چرا توسعهدهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِلها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایلها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایلها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینکهای نمادین و سخت: ln آرشیو و فشردهسازی: tar، gzip، zip پایپها و xargs: زنجیره دستورها گلوبها و نقلقولها: قواعد نادرستکنندهی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپتفصل ۲ — دسترسی و پردازش
مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازشها: ps، kill، پسزمینه و سرویسهای systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایلهای ورود پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویسها، enable و journal cron در عمل: زمانبندی درست tmux: نشستهای پسزمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایلها و سررشتهها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزینهافصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله
grep، pipe و متنپردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستونها و گزارشگیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایلهای فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراجفصل ۴ — سرور و نگهداری
SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امنسازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورتهای لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگهداری دیسک و فایلسیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چکلیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آمادهسازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگهداری وباستک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسیهای دورهای: چکلیست هفتگیپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — آمادهسازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial
فصل ۲ — دسترسی و پردازش
درس آموزشی
پردازشها در عمق: ps، top، nice و الگوها
پردازش چیزی در حال اجراست؛ دیدن با ps/top، کشتن با kill، اولویت با nice — مدیریت حافظه و CPU سرور اینجاست.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
دیدن
ps aux | grep node؛ top و htop تعاملی؛ pidof nginx؛ ps -eo pid,cmd,%mem --sort=-%mem | head — بزرگترین مصرفکننده حافظه.
-
۲
سیگنالها
kill PID سیگنال TERM (نرم)؛ kill -9 آخرین راه (KILL)؛ kill -HUP nginx reload پیکربندی؛ pkill -f "node app" بر اساس الگو.
-
۳
nice و ionice
nice -n 10 heavy-command اولویت پایینتر؛ renice برای در حال اجرا؛ برای بکاپها و jobs سنگین تا سایت کند نشود.
-
۴
jobs پسزمینه
command & پسزمینه؛ jobs لیست؛ fg/bg برگشت؛ nohup cmd & برای بقای بعد از خروج ترمینال — با screen/tmux بهتر.
نکات مهم
- ◆ kill -9 آخرین راه است؛ TERM نرم اجازه بستن تمیز میدهد.
- ◆ بکاپهای سنگین را nice کنید؛ اپ اصلی نفرسد.
- ◆ ps --sort=-%mem بزرگترین خورنده حافظه را میدهد.
کد یا مسیر نمونه
ps -eo pid,user,%mem,cmd --sort=-%mem | head -5
kill -TERM 12345
sudo systemctl reload nginx # HUP داخلی
nice -n 15 tar -czf backup.tar.gz /var/www &
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!