فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل

ترمینال چیست و چرا توسعه‌دهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِل‌ها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایل‌ها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایل‌ها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینک‌های نمادین و سخت: ln آرشیو و فشرده‌سازی: tar، gzip، zip پایپ‌ها و xargs: زنجیره دستورها گلوب‌ها و نقل‌قول‌ها: قواعد نادرست‌کننده‌ی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپت

فصل ۲ — دسترسی و پردازش

مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازش‌ها: ps، kill، پس‌زمینه و سرویس‌های systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایل‌های ورود پردازش‌ها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویس‌ها، enable و journal cron در عمل: زمان‌بندی درست tmux: نشست‌های پس‌زمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایل‌ها و سررشته‌ها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزین‌ها

فصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله

grep، pipe و متن‌پردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگ‌ها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستون‌ها و گزارش‌گیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایل‌های فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراج

فصل ۴ — سرور و نگهداری

SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امن‌سازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورت‌های لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگه‌داری دیسک و فایل‌سیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگ‌ها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چک‌لیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آماده‌سازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگه‌داری وب‌استک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسی‌های دوره‌ای: چک‌لیست هفتگی

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی — آماده‌سازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل درس آموزشی

شِل‌ها: bash، zsh و پیکربندی اولیه

شِل مفسر خط فرمان است؛ bash پیش‌فرض همه‌جا، zsh با قابلیت‌های بیشتر؛ پیکربندی اولیه (.bashrc) راحتی کار روزانه را چند برابر می‌کند.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    شِل چیست

    ترمینال پنجره است و شِل داخلش؛ chsh -s /bin/bash تغییر شِل؛ $SHELL متغیر فعلی؛ تفاوت‌ها جزئی است، عادت‌ها مهم.

  2. ۲

    .bashrc و aliases

    ~/.bashrc در هر شِل جدید لود می‌شود؛ alias ll="ls -la" و export PS1 برای پرامپت؛ تغییر با source ~/.bashrc اعمال می‌شود.

  3. ۳

    tab completion و history

    Tab مکمل خودکار؛ Ctrl+R جستجو در history؛ !! آخرین دستور؛ Alt+. آخرین آرگومان — سرعت کار واقعی این‌جاست.

  4. ۴

    help و man

    man ls راهنمای کامل؛ ls --help خلاصه؛ man -k keyword جستجو در راهنماها — خودکارسازی بدون فهم گزینه‌ها خطرناک است؛ man بخوانید.

نکات مهم

  • ◆ ترمینال سرور اغلب bash است؛ zsh محلی سلیقه است.
  • ◆ aliasهای پرکاربرد را در .bashrc بگذارید؛ کپی بین سرورها با dotfiles.
  • ◆ Ctrl+R سریع‌ترین راه یافتن دستور قبلی است.

کد یا مسیر نمونه

# ~/.bashrc
alias ll="ls -la --color=auto"
alias gs="git status -sb"
export PS1="\u@\h:\w\$ "

# ترفندها:
# Ctrl+R: جستجوی history
# !!: آخرین دستور (sudo !!)
# Alt+.: آرگومان آخر دستور قبلی

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.